Sarajevo (1878-1918)

Sarajevo za vrijeme austro-ugarske


16.05.2005.

Štampa

U ovo vrijeme Sarajevo je bilo centar bosansko-hercegovačke štampe. Aktivna su bila i druga mjesta, Mostar naročito, ali je u posljednje vrijeme provincijska štampa slabila, kako je Sarajevo postajalo glavni centar društvenog i političkog života. To se može vidjeti i u činjenici da od ukupno 45 listova i časopisa koji su izlazili neposredno uoči Prvog svjetskog rata, samo su četiri lista izdavana izvan Sarajeva.
U prvo vrijeme poslije okupacije štampane su samo “Bosansko-hercegovačke novine” i nekoliko sličnih edicija ( “Glasnik zakona i naredaba”, “Bosnische Correspondenz”, “Polizeiblatt” ). Ali publicistički su interesantne bile jedino “Bosansko-hercegovačke novine”. Pokrenute su 1.9.1878, a sredinom 1881 naziv je promjenjen u “Sarajevski list”, pod kojim imenom će izlaziti sve do kraja rata 1918 godine. List je u prvom redu donosio zvanične vijesti i objave, ali i kraće zapise o savremenom zbivanju (događajima i ljudima), kao i o svemu značajnijem što se tiče okupacione uprave. List je uređivao Vojvođanin Ivan Vasin Popović.
U tom prvom periodu izdavani su listovi na razni jezicima, tako da je na njemačkom jeziku izlazio list “Bosnische Post” koji je obavještavao inostranstvo i činovnike u zemlji, zatim na turskom jeziku najprije pod imenom “Vatan”, a od 1898 list “Rehbar” koji se čitao samo u užim krugovima muslimanskog stanovništva, a ostali su bili listovi sa nacionalno-vjerskim obilježjima. Od srpskih listova prvo su se pojavili “Prosvjeta”, “Napredak”, “Srpska štampa” (ova tri lista su nedugo nakon izlaska ugašena zbog neslaganja sa težnjama srpskog naroda) i “Bosanska vila” koja je poslije 1908 evoluirala i postala kvalitetan književni list. Od muslimanskih listova većeg utjecaja je imao list “Bošnjak” koji je zastupao “režimsku politiku bošnjakluka”. Hrvatski listovi tada nisu izlazili u Sarajevu nego u Mostaru (“Srce Isusovo”, “Vrhbosna”, “Istočnik” ).
U cilju unaprijeđenja naučnog, književnog i kulturno-prosvjetnog rada vlada je izdavala svoje listove.To su bili za nauku “Glasnik zemaljskog muzeja”, za književnost “Nada” i stručni prosvjetni list “Školski vijesnik”.
U periodu od 1903 do 1914 godine umnožio se broj listova i časopisa, ukinuta je cenzura štamparskim zakonom (1907.) i to je štampi omogućilo da postane važan instrument javnog mišljenja i da utiče na njegovo formiranje.
Važniji srpski politički listovi u ovom periodu su “Srpska riječ” (1905.-1914.) koji je pokrenut kao opšti srpski list, zatim “Narod” koji je izražavao radikalne nacionalističke težnje i po načinu pisanja ušao je u red boljih jugoslovenskih listova, zatim Kočićev list “Otadžbina”, zatim “Dan”, “Istina”, “Pregled”, “Srpska omladina” i drugi.
Kod muslimana u ovo vrijeme su brojniji politički listovi što je bilo posljedica aktualizovanja pitanja o nacionalnom opredjeljenju. Od srpski orijentiranih muslimanskih listova značajni su “Bosansko-hercegovački glasnik”, “Samouprava” i “Novi Musavat”, a od hrvatski orijentiranih “Ogledalo”, “Muslimanska svijest” i “Muslimanska sloga”. Ali izlazili su i listovi koji su bili nacionalno neopredjeljeni kao što su “Musavat”, “Zeman”, “Novi vakat”, “Vakat”, “Behar” i drugi.
Najrašireniji hrvatski list u ovom periodu je bio “Hrvatski dnevnik” (1906.-1918.) koji je bio proaustrijski orijentiran. Ovom listu se nije mogla suprotstaviti ni Hrvatska narodna zajednica, politička grupa koju su predvodili franjevci i mlada inteligencija, iako je predstavljala veći dio hrvatskog naroda u Bosni i Hercegovini, pa je njen list “Hrvatska zajednica” usmjeren više na pouku i prosvjetu nego na političko informativno djelovanje.
Treba spomenuti još i listove “Prosvjeta”, “Gajret” i “Napredak” koje su izdavali istoimena prosvjetna društva. Zanimljivi su po tome što su uz propagandu društvenih ciljeva i raznih vijesti donosili i neke članke aktuelnog i istorijskog sadržaja.

Sarajevo (1878-1918)
<< 05/2005 >>
nedponutosricetpetsub
01020304050607
08091011121314
15161718192021
22232425262728
293031


Više informacija o Sarajevu za vrijeme austro-ugarske

Dosadašnji postovi
Građevine i ostali sagrađeni objekti:

Zgrada HKD Napredak
Crkva Presvetog Trojstva
Stara željeznička stanica na Ilidži
Jedilerska tekija (Sedam braće)
Crkva Kraljice svete krunice i Katolički školski centar Sv. Josip
Paviljon Bosne na Svjetskoj izložbi
Drvenija most
Ajas-pašin dvor - Hotel "Central"
Gazi Isa-begova banja
Nadgrobni spomenik SSK-u
Zgrada mitropolije i bogoslovije
Crkva sv. Vinka
Muzički paviljon
Tkaonica ćilima
Hotel "Evropa"
Kino Apolo
Društveni dom
Crkva i samostan sv. Ante
Crkva sv. Ćirila i Metoda
Ulema-medžlis
Jajce kasarna
Električna centrala
Pravosudna palata
Salomova palata
Zemaljska bolnica
Šerijatska sudačka škola
Zgrada glavne pošte
Vojna komanda
Zgrada muzičke akademije
Prva gimnazija
Inat kuća
Grand hotel
Evangelistička crkva
Aškenaska sinagoga
Zemaljski muzej
Sebilj
Filipovićeva kasarna
Marijin dvor
Oficirska kasina
Željeznička stanica Bistrik
Zgrada zemaljske vlade
Tržnica
Katedrala
Vijećnica

Ličnosti:

Esad Kulović
Nezir ef. Škaljić
Gavrilo Princip
Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak
Mustaj-beg Fadilpašić
Nedeljko Čabrinović
Josip Vancaš
Josip Stadler

Nauka, obrazovanje, kultura i sport:

Književni list "Nada"
Gajret
Fudbal
Seizmologija
Butmir - otkriće neolitskog naselja
Štampa
Bosanska vila

Privreda:

Trgovina
Apotekarstvo
Kanalizacija
Dionička pivara
Ciglane
Vatrogasna služba
Vodovod
Ugostiteljstvo
Fabrika duhana Sarajevo

Ostalo:

Obrada fasada objekata iz austro-ugarskog perioda
Teritorijalna podjela
Prvi regulacioni plan
Prvi tramvaj
Sarajevo kao saobraćajni centar
Velika aleja na Ilidži
Regulacija Miljacke
Botanički vrt zemaljskog muzeja
Zastava i grb Bosne
Važniji datumi

Stranice o istoriji Sarajeva

Prijatelji i ostali linkovi

Autor


BROJAČ POSJETA
392750

Powered by Blogger.ba
Get Firefox!

Free Web Counter